NL
Afkoopwaarde levensverzekering berekenen: waarde, kosten en belasting
De afkoopwaarde van een levensverzekering berekenen begint met één vraag. Hoeveel houd je netto over als je vroegtijdig stopt? Sinds 1 januari 2026 weegt daar een nieuwe factor in mee. Dat is de meerwaardebelasting van 10% op je opgebouwde winst. Samen met kosten, vergoedingen en roerende voorheffing bepaalt die wat je echt ontvangt. Hieronder lees je hoe je de afkoopwaarde inschat en welke belastingen tellen.
- De afkoopwaarde van je levensverzekering ligt vaak lager dan het opgebouwde kapitaal omdat je verzekeraar kosten en een afkoopvergoeding aftrekt.
- Sinds 1 januari 2026 geldt een meerwaardebelasting van 10% op de winst. Bij een niet-fiscaal contract komt daar binnen acht jaar nog 30% roerende voorheffing bovenop.
- Koop je een fiscaal contract af vóór je 60ste, dan betaal je 33% belasting plus gemeentebelasting. De juiste timing maakt dus een groot verschil.
- Alternatieven zoals je polis premievrij maken of een voorschot opnemen laten je kapitaal doorgroeien zonder de zware fiscale gevolgen van een volledige afkoop.
Inhoud
Wat is de afkoopwaarde van een levensverzekering?
De afkoopwaarde is het bedrag dat je als verzekeringnemer terugkrijgt als je je verzekering stopzet voor de einddatum. Je verzekeraar trekt eerst de kosten en een eventuele vergoeding af. Daardoor ligt de afkoopwaarde vaak lager dan het opgebouwde kapitaal.
Wil je weten wat jouw contract vandaag waard is? Je verzekeraar is verplicht je minstens één keer per jaar te informeren. Je kunt ook zelf een simulatie of een actueel overzicht opvragen.
Hoe bereken je de afkoopwaarde van een levensverzekering?
Je berekent de afkoopwaarde door je inleg en je rendement op te tellen. Daarvan trek je de kosten van de verzekeraar en de afkoopvergoeding af. Wil je kapitaal uit een levensverzekering opnemen? Dan bepaalt deze berekening wat je netto ontvangt. De formule ziet er zo uit:
Afkoopwaarde = (gestorte premies + rendement) − (kosten verzekeraar + afkoopvergoeding + eventuele financiële correctie)
De belastingen komen daar nog apart bovenop. We bekijken eerst de actuele waarde en daarna de factoren die het bedrag bepalen.
Contante waarde van een levensverzekering berekenen
De contante waarde is wat je contract vandaag waard is. Ze houdt rekening met de resterende looptijd, de verwachte rente en de kosten. Je verzekeraar maakt op je vraag meestal een voorlopige berekening.
Welke factoren beïnvloeden de afkoopwaarde?
De hoogte van de afkoopwaarde ligt niet vast en hangt af van meerdere factoren:
- De looptijd van het contract.
- Het type levensverzekering.
- Het rendement van het onderliggende fonds.
- De kosten en vergoedingen van de verzekeraar.
- De marktrente en de economische situatie.
Bij een korte looptijd of hoge instapkosten valt de afkoopwaarde vaak tegen. Bij een lange looptijd bouw je doorgaans meer kapitaal op.
Wat kost het afkopen van een levensverzekering?
Een levensverzekering afkopen is zelden gratis. Je betaalt doorgaans een afkoopvergoeding, plus eventuele uitstapkosten en een financiële correctie.
| Kost | Hoeveel | Wanneer |
|---|---|---|
| Afkoopvergoeding | 0 tot 5% van de afkoopwaarde | bij afkoop, daalt richting einddatum |
| Instapkosten | enkele % van de storting | eenmalig bij elke premie |
| Uitstapkosten | vaak 5% in jaar 1, daalt per jaar | bij vervroegde afkoop |
| Financiële correctie | geen wettelijk maximum | bij ongunstige marktrente |
Hieronder bekijken we de belangrijkste kostenposten van naderbij.
Afkoopvergoeding
De afkoopvergoeding bedraagt doorgaans 0 tot 5% van je afkoopwaarde. Ze is wettelijk begrensd en daalt naarmate de einddatum nadert. Vanaf 60 jaar rekenen veel verzekeraars geen vergoeding meer aan.
De afkoopvergoeding verschilt per verzekeraar, en de levensverzekering van AXA hanteert bijvoorbeeld een tarief rond 1%.
In- en uitstapkosten en financiële correctie
Instapkosten reken je eenmalig af bij elke storting in je contract. Uitstapkosten gelden bij vervroegde afkoop en dalen vaak per jaar.
Een verzekeraar mag ook een financiële correctie toepassen bij ongunstige marktrente. Daarvoor bestaat geen wettelijk maximum, dus lees je contract goed na.
Hoeveel belasting moet je betalen bij de afkoop van een levensverzekering?
Hoeveel belasting je betaalt, hangt af van het type contract en de looptijd. Bij een niet-fiscaal contract betaal je vaak 30% roerende voorheffing. Bij een fiscaal contract vóór je 60ste loopt dit op tot 33%. Sinds 1 januari 2026 komt daar voor veel contracten een meerwaardebelasting bij. We overlopen de drie belangrijkste heffingen.
Meerwaardebelasting sinds 2026
Sinds 1 januari 2026 betaal je 10% meerwaardebelasting op de winst van je verzekering. Volgens de FOD Financiën geldt een jaarlijkse vrijstelling van € 10.000 per persoon. De heffing geldt voor spaar- en beleggingsverzekeringen in tak 21 en tak 23.
Vooral bij een tak 23-beleggingsverzekering telt deze belasting, want het rendement beweegt mee met de markt. Voor oudere contracten geldt de waarde op 31 december 2025 als startpunt. Bij overlijden is er geen meerwaardebelasting verschuldigd.
Koop je een tak 21-contract binnen acht jaar af? Dan geldt de roerende voorheffing en niet de meerwaardebelasting. Fiscale pensioenproducten blijven volledig buiten deze belasting.
Roerende voorheffing bij niet-fiscale contracten
Een niet-fiscaal contract is een verzekering zonder fiscaal voordeel op de premies. Koop je dat af binnen acht jaar? Dan betaal je 30% roerende voorheffing.
De fiscus rekent die op een fictief rendement van 4,75% per jaar. Na acht jaar vervalt deze voorheffing meestal volledig. De volledige regels rond de belasting op je levensverzekering hangen af van je contracttype.
Anticipatieve heffing bij fiscale contracten
Een fiscaal contract leverde je een belastingvoordeel op je premies op. Koop je het af vóór je 60ste? Dan betaal je 33% plus gemeentebelasting. Wacht je tot de anticipatieve heffing, dan valt die straf weg. Afkopen vóór je 60ste verjaardag heeft dus zware fiscale gevolgen.
Bij pensioensparen bedraagt die heffing 8% op je 60ste verjaardag. Bij langetermijnsparen gaat het om een eindbelasting van 10%.
Wil je een nieuwe levensverzekering afsluiten?
Een erkende verzekeraar bekijkt je situatie en stelt een polis op maat voor.
Vergelijk gratis levensverzekeringenWil je een nieuwe levensverzekering afsluiten?
Een erkende verzekeraar bekijkt je situatie en stelt een polis op maat voor.
Vergelijk gratis levensverzekeringenWelke types levensverzekering kun je afkopen?
Niet elke levensverzekering bouwt een afkoopwaarde op. Verzekeringen die kapitaal opbouwen, kun je doorgaans wel afkopen.
Een tak 21-levensverzekering met gewaarborgd rendement is meestal het eenvoudigst af te kopen. Een tak 23-contract is ook afkoopbaar, maar de waarde schommelt met de beleggingsfondsen.
Een overlijdensrisicoverzekering bouwt geen contante waarde op en is vaak niet afkoopbaar. Een schuldsaldoverzekering is gekoppeld aan een lening en kent geen klassieke afkoopwaarde. Een groepsverzekering via je werkgever kun je meestal niet afkopen voor je 60ste.
Je hoeft je contract trouwens niet altijd volledig stop te zetten.
Volledige of gedeeltelijke afkoop levensverzekering
Bij een volledige afkoop van een levensverzekering eindigt je contract definitief. Bij een gedeeltelijke afkoop neem je een deel van je kapitaal op. De rest blijft renderen en behoudt deels het fiscale voordeel.
Alternatieven voor het afkopen van een levensverzekering
Een volledige afkoop is niet altijd de beste keuze. Er bestaan alternatieven waarmee je toch geld vrijmaakt. Deze drie opties beperken de financiële en fiscale schade.
Levensverzekering premievrij maken
Je kunt je jaarlijkse premies tijdelijk stopzetten zonder je contract op te zeggen. Het opgebouwde kapitaal blijft verder groeien tot de einddatum. Deze reductie verloopt meestal zonder extra kosten of fiscale gevolgen.
Voorschot op de levensverzekering
Bij sommige contracten vraag je een voorschot op je opgebouwde kapitaal. De verzekeraar leent je dan een bedrag waarop je intrest betaalt. Zo kun je een deel van je levensverzekering laten uitbetalen zonder de polis stop te zetten.
Polis verpanden
Je kunt je levensverzekering als waarborg geven voor een lening. De controle over je polis gaat dan naar je geldverstrekker. Banken aanvaarden dit vaak bij een hypothecaire lening voor een tweede verblijf of ander onroerend goed.
Hoe vraag je de afkoop van je levensverzekering aan?
Je vraagt de afkoop aan met een schriftelijk, ondertekend en gedateerd verzoek. Vermeld je contractnummer en het rekeningnummer voor de uitbetaling. Vaak moet je extra documenten aanleveren, zoals een kopie van je identiteitskaart.
Heeft de begunstigde de begunstiging aanvaard? Dan is zijn toestemming nodig. De verzekeraar regelt daarna de uitkering van je reserve, min de vergoeding en taksen.
Twijfel je over het afkopen van je levensverzekering? Vraag gratis advies
Het afkopen van een levensverzekering heeft blijvende financiële gevolgen. Een verkeerde timing kost je al snel een derde van je kapitaal.
Wil je weten wat afkopen voor jou betekent? Vul het formulier onderaan de pagina in en ontvang gratis advies op maat. Een erkende verzekeraar bekijkt je situatie volledig vrijblijvend.
